Cần tiếp tục chỉnh lý Luật Đất đai để tháo gỡ rốt ráo và dứt điểm những điểm nghẽn về đất có nguồn gốc nông, lâm trường

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng ngày 21/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Từ thực tế của tỉnh Đắk Lắk, các vị đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh đã tích cực tham gia phát biểu thảo luận về nội dung trên.

Thứ nhất, vấn đề xử lý những tồn tại lịch sử trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thuộc nhóm chính sách thứ 6). Đại biểu cho rằng dự thảo Luật đã đề cập nguyên tắc cho phép cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận trong trường hợp có thiếu sót trong quá trình quản lý đất đai nhằm xử lý các tồn tại trước đây, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Tuy nhiên, quy định tại khoản 5 Điều 65 vẫn chưa làm rõ khái niệm “vi phạm về thủ tục”, tiêu chí xác định vi phạm cũng như trách nhiệm tài chính của cá nhân, tổ chức.

Theo đại biểu, thực tiễn tại các địa phương cho thấy vướng mắc lớn nhất hiện nay là tình trạng đất lấn chiếm kéo dài. Nếu không làm rõ khái niệm “vi phạm về thủ tục”, việc cấp Giấy chứng nhận cho hàng nghìn hộ dân sẽ tiếp tục gặp bế tắc. Đại biểu đề nghị cần quy định rõ nội dung này để tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho các địa phương giải quyết dứt điểm các tồn tại về đất lấn chiếm, góp phần ổn định đời sống nhân dân, bảo đảm công bằng giữa người sử dụng đất hợp pháp và người vi phạm.

Thứ hai, về nhóm vấn đề liên quan đến quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường (thuộc nhóm chính sách thứ 5). Đại biểu đánh giá dự thảo Luật lần này đã bám sát thực tiễn, tiếp thu, chỉnh sửa khá rộng so với Luật Đất đai hiện hành. Tuy nhiên, dự thảo Luật cần tiếp tục chỉnh lý để tháo gỡ rốt ráo và dứt điểm những điểm nghẽn trên thực tế. Cụ thể, đại biểu đề nghị không bắt buộc lập phương án sử dụng đất khi bàn giao diện tích đất từ các công ty nông, lâm nghiệp về địa phương mà chỉ cần xây dựng kế hoạch sử dụng đất, nhằm bảo đảm thống nhất trong quy định, giảm thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí thực hiện.

Đại biểu cũng kiến nghị luật hóa cơ chế xử lý các tồn tại lịch sử đối với đất có nguồn gốc nông, lâm trường, trong đó có giải pháp xử lý diện tích đất bị lấn chiếm qua các thời kỳ theo hướng: công nhận quyền sử dụng đất đối với đối tượng chính sách, đồng bào dân tộc thiểu số thiếu đất; cho thuê đất đối với các trường hợp còn lại nếu phù hợp quy hoạch; đồng thời xây dựng lộ trình thu hồi đối với diện tích còn lại nhằm bảo đảm kỷ cương pháp luật và ổn định đời sống người dân. Bên cạnh đó, cần bổ sung cơ chế xử lý trách nhiệm đối với các vi phạm của các công ty nông, lâm nghiệp không thuộc thẩm quyền của địa phương để tạo cơ sở pháp lý cho việc thu hồi đất.

Tiếp đó, đại biểu Lê Đào An Xuân, Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk tập trung góp ý về hoàn thiện cơ chế phát triển thị trường quyền sử dụng đất nông nghiệp theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW, hướng tới xây dựng một thị trường minh bạch, hiện đại, thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai cho sản xuất quy mô lớn nhưng vẫn bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của người nông dân.

Đại biểu đề nghị thiết kế lại quy định tại Điều 28 theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm đối với việc nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp. Theo đó, chỉ nên yêu cầu phương án sử dụng đất đối với những trường hợp có diện tích lớn hoặc thuộc các loại đất, khu vực đặc thù; đồng thời không nên lấy việc thành lập doanh nghiệp làm điều kiện bắt buộc để được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mà cần tạo điều kiện cho cá nhân, hộ kinh doanh, tổ hợp tác, hợp tác xã có đủ năng lực tham gia sản xuất quy mô lớn.

Đối với hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, đại biểu đề nghị không quy định cứng mức trần 15 lần trong Luật mà giao Chính phủ quy định khung tiêu chí, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định hạn mức phù hợp với từng loại đất, điều kiện tự nhiên và mô hình sản xuất của địa phương.

Đại biểu cũng đề xuất luật hóa việc đăng ký giao dịch điện tử đối với hợp đồng thuê đất nông nghiệp có thời hạn hoặc quy mô nhất định nhằm tăng cường minh bạch, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, kiểm soát tình trạng đầu cơ và hỗ trợ hình thành các vùng sản xuất tập trung. Từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk - địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn và đa dạng - đại biểu nhấn mạnh việc sớm phát triển thị trường thuê đất nông nghiệp sẽ tạo điều kiện thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp, phát triển chuỗi giá trị, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và thu nhập của người dân mà không nhất thiết người nông dân phải mất quyền sử dụng đất.

Phòng Công tác Quốc hội