Đoàn ĐBQH tỉnh thảo luận tại tổ về các dự thảo: Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)

Chiều 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận ở Tổ về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Tại Tổ số 14 (gồm Đoàn ĐBQH hai tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), đồng chí Lương Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, Tổ Trưởng Tổ thảo luận chủ trì và điều hành nội dung thảo luận.

Đại biểu phân tích, việc không tiếp tục tổ chức cơ quan điều tra ở Viện KSND, chỉ tập trung đầu mối trong Công an nhân dân và Quân đội nhân dân là phù hợp với thực tiễn; bởi khác với tính chất hoạt động nghiệp vụ của Viện KSND hay TAND, hoạt động điều tra mang tính “động”, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, tức thì của trinh sát, kỹ thuật hình sự, giám định pháp y và cơ quan quản lý hành chính. Đồng thời, do cấp khu vực không có cơ quan hành chính và các đơn vị kỹ thuật, nghiệp vụ tương ứng, việc không tổ chức cơ quan điều tra cấp khu vực bảo đảm tính khả thi cao.

Góp ý về dự thảo luật này, đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội nhấn mạnh tinh thần Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị đối với các đạo luật tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân và tố tụng tư pháp. Đại biểu cho rằng tổ chức bộ máy cơ quan điều tra gắn liền trực tiếp với phân định thẩm quyền tố tụng và kiểm soát tính hợp pháp. Do đó, luật cần quy định rõ mô hình tổ chức và nguyên tắc phân định thẩm quyền ngay trong văn bản luật thay vì giao văn bản dưới luật quy định chi tiết, nhằm bảo đảm tính ổn định, minh bạch tối đa, nhất là khi phân định thẩm quyền thụ lý các vụ án xảy ra trên địa bàn liên tỉnh.

Đại tá Trần Quang Tâm nhấn mạnh, đề xuất này nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Phòng, chống ma túy năm 2025; đồng thời tháo gỡ trực tiếp các vướng mắc thực tiễn do Bộ Quốc phòng tổng kết.

Song song đó, đại biểu kiến nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 23 dự thảo luật thẩm quyền khởi tố vụ án, điều tra ban đầu của Cảnh sát biển đối với Tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190) và Tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191). Đại tá Trần Quang Tâm khẳng định việc bổ sung thẩm quyền giúp lực lượng kịp thời trưng cầu giám định, xác định bản chất hàng cấm ngay tại hiện trường trên biển mà không làm phát sinh chồng chéo nhiệm vụ hay bộ máy tổ chức.

Nhằm bảo đảm tính đồng bộ với khoản 8 Điều 3 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc phòng, đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 324 (Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự) hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Đồng thời, kiến nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 326 và khoản 1 Điều 327 chế tài xử lý nghiêm minh đối với hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái hoặc cố ý cản trở việc sơ tuyển, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Ở góc độ thể chế hóa Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đại biểu Ngô Trung Thành đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát chính sách ưu tiên áp dụng các biện pháp dân sự, kinh tế và hành chính, tạo điều kiện cho doanh nhân, doanh nghiệp chủ động khắc phục hậu quả, hạn chế tối đa việc hình sự hóa các quan hệ kinh tế.

Bên cạnh đó, đại biểu Ngô Trung Thành bày tỏ đồng thuận với việc bổ sung cơ chế khoan hồng cho người tự nguyện nhận tội và chấp hành hình phạt, coi đây là bước tiến bộ, nhân văn giúp giảm áp lực cho các cơ quan tiến hành tố tụng; đồng thời lưu ý cần tăng cường vai trò, trách nhiệm của luật sư nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người phạm tội, hạn chế triệt để nguy cơ làm sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Đại biểu cũng tán thành định hướng dự thảo không coi pháp nhân thương mại là chủ thể của tội phạm, mà chỉ là chủ thể chịu trách nhiệm hình sự đồng thời với cá nhân đại diện theo pháp luật…

Phòng Công tác Quốc hội