Nhận diện các điểm nghẽn cần tập trung khơi thông, tạo đà bứt phá tăng trưởng

Chiều nay (18/10), trong khuôn khổ chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên thảo luận Tổ về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch năm 2027, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách Chiến lược Trung ương (ĐBQH tỉnh Đắk Lắk) đã tham gia thảo luận về một số nội dung quan trọng.

Bên cạnh đó, công tác cải cách thể chế, tinh gọn tổ chức bộ máy, triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh có nhiều chuyển biến rõ rệt. Nước ta cũng đang đứng trước nhiều thời cơ thuận lợi khi nhu cầu thị trường toàn cầu duy trì đà phục hồi; các nguồn lực trung hạn về tài chính và đầu tư công giai đoạn 2026-2030 đã được chủ động chuẩn bị; đồng thời mở ra cơ hội lớn để Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ cao trong làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghiệp bán dẫn.

Một là, việc huy động và chuyển hóa nguồn lực vào sản xuất còn chậm: Dù nguồn lực bố trí cho đầu tư công năm 2026 rất lớn, nhưng đến ngày 17/9 vẫn còn 24 bộ, cơ quan Trung ương và 15 địa phương giải ngân dưới mức bình quân chung; tiến độ giải ngân tại các công trình giao thông trọng điểm chưa đạt yêu cầu. Bên cạnh đó, thị trường vốn còn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng (vốn ngắn hạn chiếm gần 80% nguồn huy động nhưng cho vay trung - dài hạn chiếm 50%); áp lực lạm phát cùng sức ép tỷ giá khiến dư địa điều hành chính sách tiền tệ bị thu hẹp.

Hai là, nguy cơ thiếu hụt nguồn cung năng lượng: Dự báo nhu cầu điện tăng từ 10,5-12,9%/năm, song từ năm 2021 đến nay chưa có thêm nguồn điện quy mô lớn nào đi vào vận hành; tiến độ các dự án điện khí LNG còn chậm.

Ba là, năng lực nội tại của khối doanh nghiệp trong nước còn khiêm tốn; giá trị gia tăng nội địa thấp, sản xuất còn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên liệu, vật tư nhập khẩu.

Bốn là, môi trường đầu tư kinh doanh và khả năng tiếp cận vốn: Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận vốn tín dụng; các thủ tục liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, định giá đất, thủ tục quy hoạch và xây dựng vẫn là rào cản cần quyết liệt tháo gỡ theo tinh thần Kết luận 18-KL/TW của Trung ương.

Năm là, thương mại hóa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số còn chậm: Sau khi triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, dù khung cơ chế chính sách đã cơ bản hoàn thiện nhưng phần lớn sản phẩm công nghệ chiến lược mới dừng ở khâu nghiên cứu, thử nghiệm. Tỷ trọng kinh tế số năm 2026 dự kiến chỉ đạt khoảng 14,5% GDP, còn khoảng cách khá xa so với mục tiêu 30% vào năm 2030.

Sáu là, tính đồng đều trong thực thi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hiệu quả liên kết vùng: Cần tiếp tục bám sát Nghị quyết 27-NQ/TW để định hướng đầu tư liên kết vùng thực chất, bổ trợ lẫn nhau, phát huy tối đa lợi thế của từng địa phương.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm 2026 từ 10% trở lên sau khi đã đạt 9,01% trong 9 tháng (chỉ thấp hơn cùng kỳ năm 2022), đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh áp lực dồn lên quý IV là rất lớn, đòi hỏi mức tăng trưởng phải đạt từ 12,5% trở lên.

Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh các bộ, ngành, địa phương cần nỗ lực triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trước hết, phải đặt ưu tiên hàng đầu vào việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, điều hành chủ động, linh hoạt các công cụ thị trường nhằm bảo đảm thanh khoản, đồng thời kiểm soát chặt chẽ lãi suất và tỷ giá.

Xem việc đẩy mạnh giải ngân 100% vốn đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm để dẫn dắt, kích hoạt mạnh mẽ các nguồn lực xã hội, gắn liền với việc tháo gỡ dứt điểm khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất đưa các dự án sắp hoàn thành sớm đi vào vận hành thực tế, tránh lãng phí nguồn lực.

Bên cạnh đó, nền kinh tế cần thực hiện quyết liệt, hiệu quả Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, tập trung giải quyết căn cơ các vướng mắc về thuế, nợ, đất đai và tiếp cận tín dụng nhằm trợ lực thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp.

Đồng thời, các ngành chức năng phải chủ động bảo đảm vững chắc nguồn cung năng lượng phục vụ sản xuất và đời sống; đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng nội địa đi đôi với việc quan tâm chăm lo an sinh xã hội, giáo dục, y tế, đặc biệt là nâng cao đời sống cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng.

Định hướng cho năm 2027, đồng chí đề nghị tiếp tục ưu tiên giữ vững ổn định vĩ mô, nhanh chóng chuyển hóa các nguồn lực đã huy động thành năng lực tăng trưởng thực tế; củng cố khối doanh nghiệp nội địa song song với đổi mới thu hút FDI theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW và Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Đặc biệt, cần có chính sách bài bản phát triển công nghiệp hỗ trợ để nâng tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng FDI lên 25-30%. Cùng với đó, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng năng lượng, hiện đại hóa hệ thống logistics để giảm chi phí, nâng cao năng lực quản trị rủi ro thương mại và tận dụng hiệu quả cơ hội đối ngoại khi Việt Nam đăng cai Năm APEC 2027 nhằm thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao…

Phòng Công tác Quốc hội