Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk: Kiến nghị tháo gỡ vướng mắc về thuế, đấu thầu và giải ngân vốn

Chiều 23/10/2026, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội thảo luận ở tổ về các dự án: Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân; Luật Đấu thầu (sửa đổi). Tại tổ thảo luận số 14, các đại biểu thuộc Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đã tập trung thảo luận, phản ánh sát thực tiễn cơ sở nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, hoàn thiện khung pháp lý đồng bộ, khả thi.

Theo đại biểu, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tiêu chí đối tượng chịu thuế, phân định rõ nguyên nhân bỏ hoang (do khách quan, thiên tai, chất lượng đất kém; do vướng quy hoạch treo, đất để dành cho con cái; hay do găm giữ, đầu cơ trục lợi). Trên cơ sở đó, luật thuế cần phối hợp chặt chẽ với Luật Đất đai để xác định tiêu chí ưu tiên đánh thuế, lộ trình áp dụng và mức thuế suất tương ứng với từng nguồn gốc, tính chất. Đồng thời, kiến nghị có thời gian chuyển tiếp ít nhất 2 năm trước khi áp dụng thuế suất 0,2% để kịp thời tháo gỡ vướng mắc quy hoạch và giúp người dân, doanh nghiệp chuẩn bị phương án sử dụng đất.

Góp ý quy định bổ sung khoản 5a Điều 15 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, y tế), đại biểu Lương Minh Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Bí thư Tỉnh Đoàn chỉ rõ: chính sách này dự kiến giảm thu ngân sách tối đa khoảng 328,3 tỷ đồng/năm nhưng hồ sơ chưa đánh giá đầy đủ tác động tới chất lượng và giá bữa ăn. Miễn thuế cho doanh nghiệp chưa đồng nghĩa giá sẽ giảm hay chất lượng tăng, do đó cần làm rõ cơ chế chuyển hóa ưu đãi đến người thụ hưởng trực tiếp (học sinh vùng khó khăn, bệnh nhân nghèo). Đại biểu đề nghị siết chặt điều kiện miễn thuế gắn với an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, hạch toán riêng khoản thu ưu đãi và kiên quyết loại trừ ưu đãi nếu để xảy ra ngộ độc thực phẩm do lỗi của doanh nghiệp.

Đối với tài liệu giáo dục địa phương, việc đấu thầu in ấn thuần túy theo giá khiến đơn vị đồng hành biên soạn trượt thầu vào tay nhà thầu giá thấp nhưng thiếu năng lực chuyên môn (chỉnh lý, tập huấn), dẫn đến tài liệu không thể in, phải dạy qua tệp PDF, tiềm ẩn rủi ro lớn về bản quyền. Từ thực tế trên, đại biểu kiến nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế đặc thù cho việc mua sắm, in ấn, phát hành sách giáo khoa và tài liệu giáo dục địa phương, không áp dụng cứng nhắc như hàng hóa thông thường.

Tạo đột phá cho giải ngân vốn đầu tư công

Tham gia dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), đại biểu Nguyễn Hoàng Giang, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo chỉ rõ nguyên nhân chậm giải ngân đầu tư công là do quy trình thủ tục còn trùng lặp, kéo dài. Để tháo gỡ, đại biểu đề xuất sửa đổi từ Điều 76 đến Điều 81: xóa bỏ tầng nấc trung gian, chuyển mạnh sang hậu kiểm, áp dụng nguyên tắc “chỉ phê duyệt một lần” và rút gọn 14 bước xuống 5 nội dung chính (chuẩn bị đầu tư; thẩm định và quyết định đầu tư; giao vốn và lựa chọn nhà thầu; thi công, nghiệm thu, quyết toán; bàn giao và đánh giá kết quả). Khi dự án tổng thể đã được duyệt, cần trao toàn quyền cho chủ đầu tư phê duyệt dự toán, báo cáo kinh tế kỹ thuật và thi công; Kho bạc Nhà nước thực hiện giải ngân thông suốt theo quy định khung gắn với cơ chế hậu kiểm trách nhiệm.

Việc để các địa phương tự cân đối dẫn đến chênh lệch rất lớn, trong khi các tỉnh, thành có nguồn thu lớn có thể bố trí hàng trăm triệu đồng/biên chế thì các tỉnh khó khăn như Đắk Lắk, Cao Bằng, Tuyên Quang lại chịu nhiều thiệt thòi. Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Hoàng Giang đề nghị Luật Ngân sách nhà nước sửa đổi cần ban hành một chuẩn định mức khung tối thiểu chung, bảo đảm phân bổ chi thường xuyên hợp lý cho con người và hoạt động thực tế.

Phòng Công tác Quốc hội