HĐND cấp tỉnh được quyết định thêm chức danh tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026 quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP, ngoài chức danh Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được giao quyết định việc bố trí thêm các chức danh người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, đặc điểm địa bàn và khả năng cân đối ngân sách địa phương.

Nghị định quy định thôn, buôn, làng, ấp, bản, bon, phum, sóc… được gọi chung là thôn; tổ dân phố, khối phố, khu phố, khóm, tiểu khu… được gọi chung là tổ dân phố. Đây là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư trên địa bàn cấp xã, có vai trò trực tiếp triển khai chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ở cơ sở.

Đáng chú ý, Nghị định quy định rõ thẩm quyền thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố và việc ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có. Theo đó, Hội đồng nhân dân cấp xã quyết định thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố trên địa bàn; đồng thời quyết định việc ghép cụm dân cư vào thôn, tổ dân phố hiện có. Đối với đặc khu không tổ chức cấp chính quyền địa phương thì Ủy ban nhân dân đặc khu thực hiện thẩm quyền này.

Ngoài ra, đối với các địa bàn có yếu tố đặc thù như miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo, địa bàn chia cắt phức tạp, giao thông khó khăn hoặc khu vực tái định cư, quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định chung. Nghị định giao UBND cấp tỉnh hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp đặc thù nhằm bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý địa bàn, tính ổn định, gắn kết cộng đồng dân cư và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Về số lượng, chức danh người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, Nghị định quy định gồm các chức danh: Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố; Bí thư Chi bộ; Trưởng Ban Công tác Mặt trận. Số lượng người hoạt động không chuyên trách ở mỗi thôn, tổ dân phố không quá 03 người.

Đối với chế độ phụ cấp, ngân sách nhà nước thực hiện khoán quỹ phụ cấp hằng tháng, bao gồm cả hỗ trợ đóng bảo hiểm xã hội, cho người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố. Theo đó, thôn có từ 700 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố có từ 1.000 hộ gia đình trở lên; thôn, tổ dân phố thuộc địa bàn trọng điểm về quốc phòng, khu vực biên giới, hải đảo hoặc thôn đặc biệt khó khăn được khoán quỹ phụ cấp bằng 8 lần mức lương cơ sở. Các thôn, tổ dân phố còn lại được khoán quỹ phụ cấp bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.

Căn cứ quỹ phụ cấp được khoán và khả năng cân đối ngân sách địa phương, UBND cấp tỉnh trình HĐND cùng cấp quyết định mức phụ cấp cụ thể đối với từng chức danh; việc kiêm nhiệm chức danh; số lượng, chức danh và mức hỗ trợ đối với người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố.

Đặc biệt, Nghị định cho phép HĐND cấp tỉnh được quyết định mức khoán quỹ phụ cấp cao hơn mức do ngân sách nhà nước quy định nếu địa phương có khả năng cân đối ngân sách, mà không phải xin ý kiến các bộ, cơ quan trung ương. Quy định này tạo điều kiện để các địa phương chủ động hơn trong việc chăm lo, hỗ trợ đội ngũ hoạt động ở cơ sở.

Bên cạnh đó, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố chịu sự quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn của cấp ủy, chính quyền cấp xã; được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ, nhất là kỹ năng tuyên truyền, vận động Nhân dân, hòa giải ở cơ sở và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố cũng được hưởng chế độ bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và các chế độ, chính sách khác theo quy định hiện hành. Trường hợp nghỉ do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố thì được hưởng chế độ, chính sách theo quy định về tinh giản biên chế.

Nghị định số 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/5/2026.

Dương Linh