HĐND các cấp tiếp tục đổi mới, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ 2026-2031

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Kết luận Hội nghị HĐND dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031. Trên cơ sở đánh giá kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, Kết luận xác định những phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm nhằm tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử trong nhiệm kỳ mới.

Tiếp tục đổi mới, phát huy vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương

Theo Kết luận, nhiệm kỳ 2021-2026, HĐND các cấp đã có nhiều đổi mới toàn diện, thực chất, hiệu quả hơn, bám sát thực tiễn, ngày càng gần dân, sát dân; phát huy tốt vai trò quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Đặc biệt, HĐND các địa phương đã chủ động, trách nhiệm trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp; kịp thời kiện toàn tổ chức, rà soát cơ chế vận hành, ban hành các nghị quyết bảo đảm bộ máy chính quyền hoạt động liên tục, thông suốt. Việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số đã góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Kết luận cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế như quy định pháp luật về tổ chức và cơ chế hoạt động của HĐND có mặt chưa đồng bộ; việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra nhiều yêu cầu mới; năng lực, kinh nghiệm của một bộ phận đại biểu chưa đồng đều; cơ sở vật chất, trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.

Trong nhiệm kỳ 2026-2031, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị HĐND các tỉnh, thành phố tiếp tục bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, thường vụ cấp ủy đối với tổ chức và hoạt động của HĐND; triển khai hiệu quả chủ trương của Đảng về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Một trong những yêu cầu trọng tâm là nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Mỗi nghị quyết phải xuất phát từ thực tiễn, “đúng, trúng, kịp thời”, có tính khả thi và tầm nhìn dài hạn, góp phần khơi thông nguồn lực, tạo động lực phát triển mới.

Tăng cường giám sát, tập trung những vấn đề cử tri và Nhân dân quan tâm

Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu tiếp tục tăng cường giám sát, khảo sát và kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương; nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong chấp hành nghị quyết của HĐND. Hoạt động giám sát phải thực chất, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những vấn đề cử tri và Nhân dân quan tâm như đất đai, môi trường, cải cách hành chính, đầu tư công.

Cùng với đó, HĐND các địa phương cần thực hiện tốt công tác tiếp công dân, tiếp xúc cử tri, giải quyết khiếu nại, tố cáo; nâng cao chất lượng chất vấn, giải trình và trách nhiệm của người đứng đầu; tăng cường theo dõi, tái giám sát việc thực hiện các kết luận, kiến nghị sau giám sát, gắn hoạt động giám sát với đánh giá hiệu quả thực thi chính sách và trách nhiệm công vụ.

Đối với HĐND tỉnh Đắk Lắk, đây cũng là những định hướng quan trọng để tiếp tục đổi mới phương thức lựa chọn nội dung giám sát, nâng cao chất lượng theo dõi, đôn đốc sau giám sát; phát huy vai trò của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND trong nắm bắt, phản ánh và giải quyết những vấn đề thực tiễn đặt ra tại địa phương.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Một trong những nhiệm vụ đáng chú ý được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định cho nhiệm kỳ mới là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI); xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông giữa Quốc hội với HĐND các cấp; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ trong quản lý, điều hành, giám sát và phân tích chính sách; tăng cường tương tác số giữa đại biểu HĐND với người dân.

Cụ thể hóa định hướng này, HĐND tỉnh Đắk Lắk đang triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số trong hoạt động, hướng tới hình thành nền tảng số thống nhất, phục vụ toàn diện hoạt động của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND và đại biểu HĐND tỉnh. Thời gian qua, các hệ thống quản lý văn bản và điều hành, thư điện tử công vụ, họp không giấy đã được đưa vào khai thác; việc cung cấp tài liệu điện tử và ứng dụng công nghệ trong phục vụ các kỳ họp từng bước được tăng cường.

Theo Đề án “Triển khai ứng dụng chuyển đổi số cho hoạt động của HĐND tỉnh Đắk Lắk”, nền tảng số được định hướng hỗ trợ đồng bộ các hoạt động từ tổ chức kỳ họp, quản lý tài liệu, thẩm tra, giám sát, quản lý nghị quyết đến tìm kiếm, tra cứu và khai thác thông tin, dữ liệu; đồng thời tạo khả năng kết nối, chia sẻ với các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu dùng chung của tỉnh và quốc gia.

Đáng chú ý, Đề án định hướng từng bước ứng dụng AI hỗ trợ tổng hợp, phân loại, tìm kiếm và gợi ý thông tin; xây dựng kho tri thức văn bản phục vụ tra cứu, phân tích, tóm tắt và khai thác dữ liệu pháp luật. Trong công tác thẩm tra, AI được định hướng hỗ trợ nhận diện căn cứ pháp lý, kiểm tra hiệu lực văn bản, đối chiếu nội dung dự thảo với quy định hiện hành và tổng hợp kết quả thẩm tra.

Việc triển khai các giải pháp trên là bước cụ thể hóa yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của HĐND trong môi trường số, hướng tới HĐND số thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm, góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, thẩm tra, giám sát và quyết định; đồng thời tăng tính công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả phục vụ cử tri và Nhân dân.

Kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu

Cùng với đổi mới phương thức hoạt động, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ đại biểu HĐND, bảo đảm bộ máy tham mưu, giúp việc chuyên nghiệp, đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh và uy tín.

Công tác tập huấn, bồi dưỡng cần tập trung vào các kỹ năng thiết thực như giám sát, thẩm tra, phản biện chính sách, ứng dụng công nghệ số, tiếp xúc cử tri và xử lý các tình huống thực tiễn; đồng thời nghiên cứu cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao làm việc tại các cơ quan của HĐND.

Các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội theo chức năng, nhiệm vụ tiếp tục tăng cường phối hợp, hướng dẫn, trao đổi kinh nghiệm với HĐND các địa phương; tổ chức bồi dưỡng kiến thức, tập huấn kỹ năng chuyên sâu; nghiên cứu, rà soát, hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, kịp thời tổng hợp, đề xuất giải quyết các kiến nghị từ thực tiễn.

Với những định hướng, nhiệm vụ được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định, nhiệm kỳ 2026-2031 đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cả về nội dung và phương thức hoạt động của HĐND các cấp.

Dương Linh