Đắk Lắk xây dựng và phát triển toàn diện 20 xã điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ngày 21/8/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Quyết định số 2648/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xây dựng và phát triển toàn diện 20 xã điểm vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2026-2030 theo hướng “Kinh tế phát triển - Xã hội văn minh - Quốc phòng, an ninh vững mạnh”.

Theo Quyết định, Sở Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND các xã và các cơ quan, đơn vị có liên quan tổ chức triển khai thực hiện Đề án; hướng dẫn, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện; hằng năm tổng hợp kết quả, báo cáo UBND tỉnh theo quy định.

Lựa chọn 20 xã điểm để tập trung nguồn lực phát triển

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, tỉnh Đắk Lắk có diện tích tự nhiên 18.096,40 km², gồm 102 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 88 xã và 14 phường; dân số trên 3,3 triệu người với 45 dân tộc cùng sinh sống. Đồng bào dân tộc thiểu số khoảng 840 nghìn người, chiếm khoảng 25,4% dân số toàn tỉnh. Toàn tỉnh có 81 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, gồm 16 xã khu vực I, 14 xã khu vực II, 51 xã khu vực III và 704 thôn đặc biệt khó khăn.

Đề án xác định 20 xã điểm thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh, có sự khác biệt về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và thành phần dân tộc. Các xã được lựa chọn trên cơ sở quy mô dân số, cơ cấu dân cư, điều kiện phát triển và nguồn lực khác nhau, nhưng đều là các điểm chung của đồng bào dân tộc thiểu số giữ vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội của địa phương.

Việc lựa chọn 20 xã điểm được thực hiện trên cơ sở bảo đảm tính đại diện theo vùng sinh thái, điều kiện phát triển, thành phần dân tộc, mức độ khó khăn và khả năng tạo sức lan tỏa. Danh mục các xã vừa bao quát các địa bàn còn nhiều khó khăn, vừa lựa chọn những địa phương có điều kiện phát huy lợi thế, tạo động lực phát triển, qua đó bảo đảm tính đa dạng trong tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả của Đề án.

Đề án xác định xây dựng và phát triển mô hình xã điểm phải cụ thể hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tỉnh Đắk Lắk, các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Đồng bào dân tộc thiểu số được xác định là chủ thể của quá trình phát triển, đồng thời là đối tượng trực tiếp thụ hưởng thành quả của Đề án. Đề án lấy sự thay đổi nhận thức, nếp nghĩ, cách làm và hành động của người dân làm nền tảng, tạo động lực thúc đẩy phát triển bền vững; khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vươn lên, khát vọng phát triển của mỗi người dân, mỗi cộng đồng.

Việc phát triển xã điểm được thực hiện toàn diện, đồng bộ theo định hướng “Kinh tế phát triển - Xã hội văn minh - Quốc phòng, an ninh vững mạnh”, trong đó phát triển kinh tế làm nền tảng, phát triển con người làm trung tâm và bảo đảm quốc phòng, an ninh làm điều kiện tiên quyết.

Đề án cũng xác định tập trung, đồng bộ, huy động sức mạnh tổng hợp để xây dựng mô hình có sức lan tỏa; kết hợp hài hòa giữa phát triển kết cấu hạ tầng với phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số, xây dựng đời sống văn hóa và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.

Hướng tới diện mạo nông thôn “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”

Mục tiêu đến năm 2030 là các xã điểm hình thành diện mạo nông thôn “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”; có kết cấu hạ tầng đồng bộ, môi trường sống an toàn, cảnh quan khang trang; kinh tế phát triển bền vững, bản sắc văn hóa các dân tộc được gìn giữ và phát huy; đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân không ngừng được nâng cao; đồng thời giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội và từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách, văn bản áp dụng trên địa bàn toàn tỉnh.

Về kinh tế, các xã điểm phấn đấu có ít nhất 02 mô hình phát triển kinh tế và sinh kế bền vững; thu nhập bình quân đầu người đạt mức cao hơn bình quân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi của tỉnh; có ít nhất 01 mô hình phát triển kinh tế xanh hoặc kinh tế tuần hoàn hoạt động hiệu quả; có ít nhất 01 chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm gắn với lợi thế của địa phương; có ít nhất 01 sản phẩm OCOP hoặc sản phẩm đặc trưng được xây dựng thương hiệu hoặc mở rộng thị trường tiêu thụ; tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, bền vững hằng năm, không để phát sinh tái nghèo.

Về xã hội văn minh, quản trị hiện đại, phấn đấu 100% người dân được tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa và dịch vụ số thiết yếu; 100% hộ dân được sử dụng điện an toàn; 100% cơ quan hành chính cấp xã thực hiện hiệu quả chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến theo quy định; 100% người dân đủ điều kiện được tiếp cận đầy đủ chính sách an sinh xã hội; 95% người dân hài lòng đối với sự phục vụ của chính quyền.

Phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững

Một trong những nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Đề án là phát triển kinh tế xanh, bền vững gắn với khai thác lợi thế của từng địa phương.

Đề án định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số; hình thành các vùng sản xuất tập trung, liên kết chuỗi giá trị, phát triển sản phẩm OCOP và sản phẩm có lợi thế của địa phương.

Đồng thời, khai thác hợp lý tiềm năng đất lâm nghiệp và tài nguyên rừng gắn với quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững; phát triển các mô hình kinh tế phù hợp như trồng dược liệu, cây bản địa, chăn nuôi, thu hái lâm sản ngoài gỗ và các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Đề án cũng đặt ra nhiệm vụ phát triển kinh tế tuần hoàn và sử dụng hiệu quả tài nguyên; tăng cường liên kết giữa người dân, hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm; phát triển thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Phát triển du lịch cộng đồng được thực hiện gắn với bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên, khai thác hiệu quả tiềm năng về cảnh quan thiên nhiên, không gian văn hóa thôn, buôn, lễ hội truyền thống, nghề thủ công, tri thức bản địa và các giá trị văn hóa đặc sắc để phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Nâng cao chất lượng đời sống, đẩy mạnh chuyển đổi số

Trong lĩnh vực xã hội, Đề án tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng xã hội đồng bộ, hiện đại; tăng cường chất lượng giáo dục, đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực; nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội.

Chuyển đổi số và xây dựng xã hội số được đẩy mạnh thông qua tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và đời sống xã hội; phát triển hạ tầng số; nâng cao năng lực số của cán bộ cơ sở và kỹ năng số cho người dân; mở rộng sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, thương mại điện tử và các nền tảng số trong sản xuất, kinh doanh, học tập và tiếp cận thông tin.

Đề án đồng thời đặt ra nhiệm vụ tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng nền hành chính dân chủ, chuyên nghiệp, hiện đại, công khai, minh bạch; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã; nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và mức độ hài lòng của người dân đối với hoạt động của chính quyền.

Bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn

Đề án xác định tăng cường công tác quản lý nhà nước và bảo vệ môi trường; thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, kiểm soát và xử lý ô nhiễm môi trường tại khu dân cư, khu sản xuất, cơ sở chăn nuôi và các công trình công cộng.

Các địa phương tổ chức chỉnh trang khu dân cư, đường buôn, ngõ xóm, khuôn viên cơ quan, trường học, trạm y tế, nhà sinh hoạt cộng đồng và các công trình công cộng theo hướng sáng, xanh, sạch, đẹp; phát động phong trào trồng cây xanh, trồng hoa, xây dựng các tuyến đường kiểu mẫu, làng rào xanh, vườn mẫu phù hợp với điều kiện từng địa phương.

Cùng với đó là nhiệm vụ bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học; chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm thiểu rủi ro thiên tai; phát huy vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường.

Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc

Đề án tập trung bảo tồn, phục dựng và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của các dân tộc thiểu số như tiếng nói, chữ viết, sử thi, dân ca, dân vũ, nhạc cụ truyền thống, lễ hội, nghề thủ công, trang phục, ẩm thực, tri thức bản địa, kiến trúc truyền thống và các loại hình văn hóa dân gian khác.

Đồng thời, quan tâm đầu tư, nâng cấp, chỉnh trang nhà sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa và các thiết chế văn hóa; bảo tồn nghề truyền thống, tri thức bản địa và di sản văn hóa phi vật thể; phát huy vai trò của nghệ nhân, già làng, trưởng buôn, người có uy tín trong bảo tồn văn hóa; xây dựng môi trường văn hóa và đời sống văn hóa ở cơ sở.

Củng cố quốc phòng, an ninh và hệ thống chính trị cơ sở

Đề án đề ra nhiệm vụ tiếp tục củng cố tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị ở cơ sở theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; nâng cao năng lực lãnh đạo của cấp ủy, hiệu lực quản lý, điều hành của chính quyền và chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

Phát triển kinh tế - xã hội được kết hợp chặt chẽ với củng cố quốc phòng, an ninh; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân vững chắc; tăng cường công tác dân vận, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và phát huy các mô hình tự quản ở cộng đồng.

Tổng nhu cầu nguồn lực khoảng 5.000 tỷ đồng

Theo Đề án, tổng nhu cầu nguồn lực thực hiện trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 5.000 tỷ đồng.

Trong đó, nguồn vốn huy động tại địa phương khoảng 3.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 60% tổng nguồn lực, bao gồm nguồn lực của doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, người dân và các nguồn vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn và các nguồn hợp pháp khác.

Ngân sách tỉnh khoảng 2.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 40% tổng nguồn lực, bao gồm vốn đầu tư công, vốn sự nghiệp và các nguồn ngân sách hợp pháp khác do tỉnh quản lý, được bố trí bổ sung để thực hiện Đề án.

Nguồn lực dự kiến được phân bổ theo 05 nhóm nhiệm vụ: phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững khoảng 30%; xây dựng kết cấu hạ tầng, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu khoảng 40%; phát triển nguồn nhân lực, giáo dục, y tế, chuyển đổi số, xây dựng đời sống văn minh khoảng 10%; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng khoảng 10%; tuyên truyền, đào tạo, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, củng cố quốc phòng, an ninh, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và các nhiệm vụ khác khoảng 10%.

Triển khai theo 3 giai đoạn

Giai đoạn 2026-2027, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; ban hành kế hoạch triển khai và các văn bản hướng dẫn thực hiện Đề án; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá xã điểm, cơ chế kiểm tra, giám sát và hệ thống theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện. Đồng thời ưu tiên đầu tư các công trình kết cấu hạ tầng thiết yếu; xây dựng, triển khai các mô hình phát triển kinh tế xanh, sinh kế bền vững và tăng cường công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân.

Giai đoạn 2028-2029, tiếp tục đầu tư hoàn thiện các công trình, dự án; mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng, hiệu quả các mô hình đã triển khai; tăng tốc hoàn thiện các tiêu chí xã điểm; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học và công nghệ trong sản xuất; bảo vệ môi trường, xây dựng cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng và xây dựng nông thôn mới.

Năm 2030, hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu của Đề án; tổ chức đánh giá toàn diện kết quả thực hiện đối với từng xã điểm và toàn tỉnh; hoàn thiện các tiêu chí xã điểm “Xanh - Sạch - Đẹp - Văn minh - Bản sắc”; tổ chức sơ kết, tổng kết, đánh giá tác động và hiệu quả đầu tư. Đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống tài liệu hướng dẫn, tổng kết các mô hình, cách làm hay, sáng tạo để nhân rộng các mô hình hiệu quả trên phạm vi toàn tỉnh.

Theo Quyết định số 2648/QĐ-UBND, Sở Dân tộc và Tôn giáo chủ trì tham mưu UBND tỉnh tổ chức triển khai thực hiện Đề án; các sở, ngành, đơn vị và UBND các xã điểm thực hiện các nhiệm vụ được phân công trong Đề án.

Dương Linh