Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk đề xuất cơ chế đào tạo nhân lực chất lượng cao cho các ngành chiến lược

Sáng 10/8/2026, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Tham gia thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đại biểu Ngô Trung Thành, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk, tập trung góp ý về chính sách ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài.

Cần cân nhắc kỹ việc đưa lao động chất lượng cao ra nước ngoài

Đại biểu Ngô Trung Thành bày tỏ đồng tình với chủ trương ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao ra nước ngoài làm việc. Theo đại biểu, đây là cơ hội để người lao động nâng cao kỹ năng, tiếp cận công nghệ, phương thức quản lý và môi trường làm việc tiên tiến, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chính sách cần được thiết kế phù hợp với thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển các lĩnh vực mới, nguồn nhân lực chất lượng cao trong nước không phải lúc nào cũng dư thừa, mà ngược lại, đang có nhu cầu rất lớn, nhất là trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ số, công nghệ cao, năng lượng, y tế, công nghiệp chế tạo... Đây đều là những lĩnh vực được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Vì vậy, nếu quy định ưu tiên đưa lao động chất lượng cao ra nước ngoài theo cách chung chung, thiếu điều kiện cụ thể, có thể dẫn đến nguy cơ thiếu hụt nhân lực trong nước. Theo đại biểu, chỉ nên ưu tiên đưa nhóm lao động này ra nước ngoài khi nguồn nhân lực trong nước đã đáp ứng hoặc vượt nhu cầu; hoặc xác định rõ mục đích đưa đi là để đào tạo, nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm, phục vụ những ngành, lĩnh vực chiến lược mà Nhà nước đang có nhu cầu cao.

Chủ động đào tạo nhân lực cho các ngành mũi nhọn

Theo đại biểu Ngô Trung Thành, việc xây dựng cơ chế đặc thù để đưa người lao động ra nước ngoài đào tạo trong những lĩnh vực Nhà nước ưu tiên phát triển là rất cần thiết, nhất là trong bối cảnh đất nước đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bứt phá.

“Nếu không chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực này thì rất khó thực hiện được những mục tiêu chiến lược đã đặt ra”, đại biểu nhấn mạnh.

Từ thực tiễn triển khai chính sách, đại biểu lưu ý, nếu tiếp tục quy định theo hướng giao Chính phủ quy định mà không xác định rõ cơ chế, chính sách và trách nhiệm tổ chức thực hiện thì việc triển khai có thể tiếp tục chậm trễ. Trong khi đó, đối với những ngành, lĩnh vực chiến lược, yêu cầu về nhân lực đang đặt ra rất cấp thiết và không thể chờ đợi.

Đại biểu đề nghị cần chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động hoạch định nhu cầu nhân lực. Nhà nước cần xác định rõ đất nước cần loại nhân lực nào, số lượng bao nhiêu, đào tạo ở đâu, đào tạo những khâu nào và sau khi hoàn thành chương trình đào tạo ở nước ngoài thì sẽ trở về làm việc ở đâu, đảm nhiệm công việc gì.

Chẳng hạn, nếu xác định công nghiệp bán dẫn là ngành mũi nhọn, cần tính toán cụ thể trong 5 năm tới cần bao nhiêu kỹ sư, bao nhiêu chuyên gia; cần đưa bao nhiêu người ra nước ngoài đào tạo; đào tạo tại quốc gia nào, cơ sở nào và ở khâu nào của chuỗi công nghệ. Đồng thời, phải có phương án sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực sau khi trở về nước. Cách tiếp cận này cũng cần được áp dụng đối với các lĩnh vực như AI, công nghệ lõi, công nghệ sinh học, năng lượng mới...

Cần quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ

Từ những phân tích trên, đại biểu Ngô Trung Thành đề nghị trong lần sửa đổi Luật này cần quy định rõ trách nhiệm của Chính phủ trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện Đề án phát triển nguồn nhân lực đối với từng ngành, lĩnh vực mũi nhọn, trọng tâm.

Theo đại biểu, đề xuất này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Trung ương, Bộ Chính trị và Nhà nước đang đặt ra yêu cầu cao về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Muốn thực hiện được những mục tiêu đó, Việt Nam cần chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho những ngành, lĩnh vực mà đất nước cần, không chỉ đáp ứng yêu cầu trong 5 năm tới mà phải có tầm nhìn 10 năm và xa hơn.

Đưa lao động ra nước ngoài trở thành một phương thức phát triển nguồn nhân lực

Đại biểu Ngô Trung Thành cho rằng, nếu có chính sách phù hợp, việc đưa người Việt Nam ra nước ngoài sẽ không chỉ đơn thuần là đưa lao động đi làm việc, mà còn có thể trở thành một phương thức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thông qua quá trình làm việc, học tập và nghiên cứu trong môi trường quốc tế, người lao động có điều kiện tiếp cận công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại, tích lũy tri thức và kinh nghiệm thực tiễn. Khi trở về nước, lực lượng này sẽ góp phần hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực chất lượng cao, trực tiếp phục vụ quá trình phát triển các ngành chiến lược của đất nước.

Đây không chỉ là câu chuyện đưa người lao động ra nước ngoài, mà cần được nhìn nhận là một chiến lược đầu tư cho con người, cho khoa học - công nghệ và cho năng lực cạnh tranh dài hạn của quốc gia./.

                                                                                                          Nghị Viện